على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2586
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فلقة ( falqat ) ا . ع . يك قسم داغى در زير گوش شتر . فلقة ( felqat ) ا . ع . بلا و سختى . و پارهء چيزى . و كسارهء از چيزى . و يك نيمهء از كاسه . يق : اعطنى فلقة الجفنة : بده به من نيمهء از كاسه را . و نيز فلقة : تعجب و شگفتى . فلقحة ( falqahat ) م . ع . فلقح ما فى الاناء فلقحة : نوشيد و يا خورد هر آنچه در آن آوند بود . فلقحى ( falqahiyy ) ص . ع . رجل فلقحى : مردى كه در روى مردمان خندد . فلقس ( falqas ) ا . ع . زفت ناكس . فلقطة ( falqatat ) ا . ع . فلقط فى الكلام فلقطة : شتابى كرد در سخن . و كذا : فلقط فى المشى . فلقم ( falqam ) ا . ع . وسيع و فراخ . فلقى ( falq ) ا . ع . بلا و سختى . فلك ( felk ) ا . پ . آتش پرست . و آلوى جنگلى بسيار ترش . فلك ( folk ) ا . ع . كشتى ، واحد و جمع در وى يكسان است و مذكر و مؤنث هر دو آيد . قوله تعالى : فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ . و قوله : وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي . و قوله : إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ . فلك ( falak ) ا . پ . چوب درازى گرد كه در وسط آن تسمهاى قرار داده و پايهاى مجرم را در آن گذاشته و در سر آن چوب را دو نفر گرفته مىپيچانند و ديگرى با تركه و يا تازيانه بر كف پاى مجرم مىزند . و فلك كردن : پاى كسى را در فلك گذاشتن و چوب زدن . فلك ( falak ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردون و سپهر . و پر برناوش و سرهال . و آسمان ، و چرخ و روزگار . و بخت و طالع و تقدير و سرنوشت . و فلك اطلس و يا فلك افلاك : ساده دشت و ساده سپهر . و فلك اندازه كردن : بلند مرتبه شدن و بزرگى يافتن . و فلك پرده برداشتن : قيامت برپا شدن . و فلك پردهدار و يا فلك ساده : عرش . و فلك افلاك . و فلك مكوكب : فلك ثوابت و فلك البروج . فلك ( falak ) ا . ع . چرخ و گردون و سپهر . ج : افلاك و فلك ( folok ) . و مستدار هر چيزى . و معظم هر چيزى . و موج درياى جنبان و مضطرب . و آبى كه باد آن را بجنباند . و ريگ تودهء گرد بلند كه در حوالى آن فضا باشد . و نام دهى در سرخس . فلك ( falak ) م . ع . فلك ثدى الجارية فلكا ( از باب نصر ) : گرد شد پستان آن دختر . و فلكت الجارية : گردپستان شد آن دختر . فلك ( falek ) ا . ع . مرد گرد استخوان درشت پيوند . و مرد دردگين گردهء زانو . و كسى كه گرد سرين باشد مانند اهالى زنج . فلك ( folok ) ع . ج . فلك ( falak ) . فلكة ( falkat ) ا . ع . قطعهاى از زمين گرد بلند . و ريگ تودهء گرد بلند كه در حوالى آن فضا باشد . ج : فلاك . و پيوند ميانهء هر دو مهرهء پشت شتر . و گوشت پارهء برآمده بر بالاى بيخ زبان . و كنار ملتقاى استخوانهاى سينه و آنچه گرد و مستدير باشد از آن . و پشتهء گرد كه از يك سنگ باشد . و دهان بند بچه شتر و آن چيزى است گرد از موى دم اسب كه بر دهان شتر بچه بندند تا شير نمكد . و هر چيز گرد از استخوان و جز آن . فلكة ( falkat ) و ( felkat ) ا . ع . چرخهء ريسمان . فلك دبدبه ( falak - dabdabe ) ص . پ . با شوكت و حشمت و باكر و فر و باجلال . بسيار . فلك زده ( falak - zade ) ص . پ . مظلوم و ستم ديدهء بدبخت و بيطالع . فلكزدگى ( falak - zadagi ) ا . پ . بدبختى و بيطالعى . فلك سير ( falak - sayr ) ص . پ . بغايت سريع و بسيار شتاب . فلك نواز ( falak - nav z ) ص . پ . مردم پستنژاد نادان نودولت . فلكه ( falake ) ا . پ . فلك كوچكى كه براى سياست مجرمان به كار برند . و دريسه و چوبك گرد ميان سوراخ كه بر ستون خيمه نهند . و قرص كوچك سوراخ دارى كه در دوك چرخه مىكشند . و هر چيز گرد كوچك پهن . فلكى ( falki ) ا . پ . قسمى از امرود بىمزه . فلكى ( falki ) و فلكيه ( falakiyye ) ص . پ . منسوب بفلك . فلل ( falal ) م . ع . فل سيفه فللا ( از باب نصر ) : رخنه دار شد تيزى شمشير او . فلماخن ( falm xon ) ا . پ . فلاخن . فلنجمشك ( falanjemeck ) ا . پ . فرنجمشك . فلنجه ( falanje ) ا . پ . تخم به قدر خردل و بسيار سرخ كه چون در دست مالند بوى سيب كند و در عطريات به كار برند . فلنجيدن ( falanjidan ) ف م . پ . جمع كردن و فراهم آوردن و اندوختن . فلندح ( falandah ) ا . ع . ستبر درشت . و نام مردى . فلنص ( falans ) ا . ع . بار درختى . فلنقس ( falanqas ) ا . ع . مرد بخيل زفت ناكس هيچكاره . و كسى كه پدرش غلام و مادرش تازى بود و يا پدر و مادرش هر دو تازى و پدر پدر و پدر مادر غلام و يا مادر پدر و مادر مادرش كنيز باشند . فلو ( falv ) م . ع . فلا فلوا و فلاء . مر . فلاء .